વાર્તામાં વળાંક: કુતરું, કાશી અને કહેવત

 

કાશીએ પહોંચેલું કુતરું

“કહેવત: કુતરાઓનો સંઘ કાશીએ ન પહોંચે”

Dissection:

બહુ વર્ષો પહેલાની વાત છે. જ્યારે ભાષા નવી નવી બની હતી. તે વખતે કહેવતો બનાવવા માટે વિદ્વાનોનો એક સમૂહ રચવામાં આવ્યો હતો. “કહેવત નિર્માણ સમૂહ” (KNS). એ લોકોનો મૂળ હેતુ કહેવત બનાવવાનો હતો. કહેવત બનાવતી વખતે એ લોકો નીચેના મુદ્દા ધ્યાનમાં રાખતા:

– કહેવત એક વાક્યની હોવી જોઈએ.
– કહેવતમાં સામાન્ય વાતોથી મોટી શીખ મળવી જોઈએ.
– કહેવતમાં આજુબાજુના પર્યાવરણના તત્વોનો સમાવેશ કરવો.

ત્રીજા મુદ્દા અનુસાર KNSનાં અમુક સભ્યોની એક ટીમ પ્રાણીઓનો સમાવેશ થાય તેવી કહેવતો બનાવતા, એમાંની એક કહેવત KNSનાં જ એક સભ્ય કહેવતઅલી ખાને આ પ્રમાણે બનાવી,
“સો ઉંદર મારી બિલાડી હજ પર જાય”

આ કહેવત જ્યારે KNSની મંજૂરી માટે રજુ કરવામાં આવી ત્યારે બીનસાંપ્રદાયિકતા માટેના મુદ્દા ઉઠ્યા અને ઘણો વિરોધ થયો. પણ કહેવતઅલી ખાનને પોતાની કહેવત બહુ વહાલી હતી. તેથી તેઓએ બીજા સંપ્રદાયને અન્યાય ન થાય એ ધ્યાનમાં રાખી, એક વધુ કહેવત સબમિટ કરી.
“બિલાડીઓનો સંઘ કાશી સુધી ન પહોંચે”

આ કહેવત જ્યારે KNS સમક્ષ રજુ કરવામાં આવી ત્યારે,
“સર્વ પ્રાણી સમાન” ના સુત્રો સાથે ફરી થી વિરોધ થયો, અને કહેવતઅલી ખાન ને “બિલાડીવાદી” કહેવતખોરનું બિરુદ આપવામાં આવ્યું.

આ બિરુદથી અને વિરોધથી બચવા તેઓએ કહેવતમાં થોડો ફેર કર્યો અને પછી કહેવત બની:
“કુતરાઓનો સંઘ કાશીએ ન પહોંચે”

(કેમ ન પહોંચે એની પાછળ પાછી બીજી વાર્તા છે…. એ ફરી ક્યારેક)

નોંધ – ફોટાવાળું કુતરું કાશીનું લોક્કલ* છે એવી બેબુનિયાદ દલીલ ન કરવી. (*લોક્ક્લ – Localનું ગુજરાતી)

તા.ક. – કુતરા અને થાંભલા વચ્ચે ઉભા ન રહેવું. – બધીર અમદાવાદી

12 thoughts on “વાર્તામાં વળાંક: કુતરું, કાશી અને કહેવત

  1. બહુ સરસ .. જો કે કહેવત હિન્દી માં બની હતી… સો ચૂહે ખાકર બિલ્લી હજ કો ચલી…આમાં ભાષા ના ઠેકેદારો પણ ઝગડી શકે છે …🙂

  2. “કુતરાઓનો સંઘ કાશીએ ન પહોંચે”

    aa vaat saav saachi. ane phota maa to aikaj kootro chhe. etle aek atoolo kootro to pahonchi sake hon ke….

    1. પ્રેક્ષકોએ પકડી પાડ્યા…🙂

      “જાગૃત વાચકનો ખિતાબ” તમને જાય છે પાનદાન ભાઇ… (તમારું નામ બહુ પાનદાની ખાનદાની લાગે છે)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s