2 – ખબર નહિ પડે તો!(#100ગઝલપ્રોજેક્ટ)

કઈ વાત કહેવી, ખબર નહિ પડે તો!
મને તારા જેવી, ખબર નહિ પડે તો!

ખુશી માગી લઉં ને મળી જાય પણ એ
કઈ રીતે સહેવી, ખબર નહિ પડે તો!

ખબર જો પડે તો ખબર એ પડે છે,*
ખબર નહિ પડ્યાની, ખબર નહિ પડે તો!

વચન પુરુ કરવા, જઉં યાનમાં હું,**
ને લેન્ડર ગયું ક્યાં, ખબર નહિ પડે તો!

મારું નામ “સાક્ષર”, દે પુસ્તક તો વાંચું,
હૃદય વાંચવાની, ખબર નહિ પડે તો!

સાક્ષર

*અમુક વસ્તુઓની આપણને ખબર નથી પડતી એની ખબર હોય છે, પણ અમુક વસ્તુઓ ખબર નથી એવી પણ ખબર નથી હોતી।
** ચંદ્ર લાવી આપવાનું વચન પૂરું કરવા વિક્રમ લેન્ડરમાં જવાની અને વિક્રમ લેન્ડર સાથેનો સંપર્ક તૂટી જવાની ઘટનાનો કવિ અહીં ઉલ્લેખ કરવા માગે છે. 🙂

તા.ક. –

1.
મેં મારી પત્ની ને પૂછ્યું – કોઈ કાફિયા માટે idea આપ.
પત્ની – ખબર નહિ

2.
મોટાભાગના કવિઓ સદાબહાર કવિતાઓ કે ગઝલ લખતા હોય છે. જે કોઈ પણ સમયમાં વાંચી અને વાગોળી શકાય, જ્યારે હું એવો પ્રયત્ન કરું છું કે મારી કૃતિઓમાં કઈંક સાંપ્રત ઘટના આવરી લઉં (વિક્રમ લેન્ડર આ ગઝલ માં અથવા મગર અને શ્વાન આ કવિતામાં) જેથી જ્યારે હું ફરી પાછો કોઈક દિવસ વાંચું, ત્યારે કોઈક Nostalgic feeling આવે…

1 – ગઝલ મેં લખી છે (#100ગઝલપ્રોજેક્ટ)

બધું મૌન ચીસી ગઝલ મેં લખી છે.
લે પાછી ફરીથી ગઝલ મેં લખી છે.

મગજના બધાએ કમાડો ઉઘાડી,
ઘણી બારીકીથી ગઝલમેં લખી છે.

હતે જો કલમતો ઉપાડી ય લેતે,
અત્યારે તો કીથી ગઝલ મેં લખી છે.

જરા ખોંખારો ખાઈ તુ બોલી જા ‘સાક્ષર’,
ખરેખર ગઝલ આ ગઝલ મેં લખી છે.

– સાક્ષર

તા.ક. – ઘણા બધા લોકોની ફરિયાદ રહી છે (મોટાભાગના મારા પરિવારજનો અને થોડા ઘણાં જે આ બ્લોગ વાંચે છે/વાંચતા હતા) કે હું બહુ લખતો નથી. વાત સાચી છે, 2008માં બ્લોગ ચાલુ કર્યો પછી દર વર્ષે બ્લોગ પોસ્ટ્સ ઘટતી રહી છે…નીચે મૂક્યું છે સબૂત.(છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં બસ 3 જ પોસ્ટ)
ન લખવા માટેના બહાના ઘણા છે, પણ આજે લખવા માટેનું એક બહાનું સૂઝ્યું છે. એ બહાના હેઠળ એવું વિચાર્યું છે કે આવતા 100 અઠવાડિયામાં 100 ગઝલ લખવી (અને થાય તો પઠન કરીને ઓડિયો/વિડીયો મુકવો)

કેમ ગઝલ? છંદોબદ્ધ ગઝલ લખતા શીખાય એટલે.
કેમ 100? સેન્ચ્યુરી મારી એમ કહેવાય એટલે.
કેમ દર અઠવાડિયે? આનાથી વધારે લખું તો લોકો ત્રાસી જાય. (આમાં પણ ત્રાસી જાય એવી શક્યતા ખરી)

કહેવાય છે કે, ન મામા કરતા કાણો મામો સારો…તો તૈયાર છો 100 કાણા અને આંધળા મામાઓ માટે? 🙂

The Ultimate Inspiration is the Deadline” – Nolan Bushnell

હવે પહેલો વરસાદ – Parody કવિતા

વડોદરાનો વરસાદ

(પ્રેરણા: હવે પહેલો વરસાદ – ભગવતીકુમાર શર્મા અને આ ફેસબુક પોસ્ટ)

હવે પહેલો વરસાદ અને બીજો વરસાદ અને છેલ્લો વરસાદ એવું કાંઈ નહિ;
હવે ડાકોર ના ગોટા અને દાળવડા મોટા અને ભજીયા નો સ્વાદ એવું કાંઈ નહિ… હવે પહેલો વરસાદ…

કોઈ દોરીના ટુકડા પર ભીના ભીના લૂગડાં લટકાવે નહિ,
મને ઉની ઉની રોટલી સાથે કારેલાંનું શાક પણ ભાવે નહિ,
કોઈ પાવરકટમાં, કોઈ અંધારપટમાં, આપે માચીસને દાદ, એવું કાંઈ નહિ.
હવે પહેલો વરસાદ અને બીજો વરસાદ અને છેલ્લો વરસાદ, એવું કાંઈ નહીં….

બધી બારીઓ બંધ, નથી માટીની ગંધ, ના’વે ફુદા ટ્યુબલાઈટ સાથે ભમવા,
મળે કાગળ તો હોડી બનાવી ય લઉં પણ ક્યાં જાઉં હોડી લઇ રમવા!!
હવે દેડકાનું ડ્રાંઉ અને ચાતકનું wow, અને મગર ને શ્વાન, એવું કાંઈ નહીં !
હવે પહેલો વરસાદ અને બીજો વરસાદ અને છેલ્લો વરસાદ, એવું કાંઈ નહીં…

– સાક્ષર

તા.ક. – અમેરિકામાં વરસાદ પડે છે ત્યારે શું નથી થતું એની કવિતા…


આજ વરસાદ નથી એમ ના કહેવાય, રમેશ!
એમ કહીએ કે હશે, આપણે ભીના ન થયા.

રમેશ પારેખ

સભર એ રહ્યો

(રાગ- સફર – જબ હેરી મેટ સેજલ)

જેણે એની વાત ટાળી,

એને યાદ આવી નાની ,

તમોને ખબરછે?

કોણ એવું તો સબળ છે?

બતાવો?

આવડે ને તો બતાવો…

જે પણ એની સામે આયા

એણે એવા તો  ઘુમાયા

સહુ કોઈ નાઠા,

આ હું કોની ગાઉં ગાથા?

બતાવું

થોડી વારમાં બતાવું..

એ આમતો છે ડાહ્યો ને આદમી ભલો છે…

પણ આમપા છો ગડબડ એ કરતો રહ્યો છે…

મોટા હો કે નાના ના ભેદ્ભાવ રાખે

એ સૌ ને બૌ મારે
ગોબા પાડી નાખે

જનમ દિવસોનો ફરક ના પડ્યો…

સભર એ હતો ને સભર એ રહ્યો..

એ રહ્યો…

હદો સરહદોનો ફરકના પડ્યો

સભર એ હતો ને સભર એ રહ્યો..

એ રહ્યો…

તાલી, ટપલી, ચીમટી એને ના લુભાવે,

ધક્કા મુક્કાઓ થી એને સારું ફાવે,

લાવે અંધારા, એ આંખે લાવે અંધારા.

એ સવારે જ્યારે જ્યારે જાગે છે,

કુતરા બુતરા ગાયો બાયો ભાગે છે

બધા બિચારા, પશુ પંખીઓ બિચારા…

નગરની નજરમાં કબરએ રહ્યો…

સભર એ હતો ને સભર એ રહ્યો…

જનમ દિવસોનો ફરક ના પડ્યો…

સભર એ હતો ને સભર એ રહ્યો..

ગબ્બર બનવામાં સફળ એ રહ્યો…

સભર એ હતો ને સભર એ રહ્યો..

એ રહ્યો… એ રહ્યો…

-સાક્ષર

તા.ક. – લગભગ ૧.૫ વર્ષ પછી બ્લોગ પર પાછો આવ્યો અત્યાર સુધીનો બે પોસ્ટ્સ વચ્ચેનો સૌથી મોટો ગાળો. જો કોઈ હજુ પણ બ્લોગ વાંચતું હોય તો Thank you!!! 🙂

 

Belated વાસી વેલેન્ટાઈન ડેનું ગીત (સારું થયું prequel)

(રાગ – દિલ બેપરવાહ)

(“વાસી વેલેન્ટાઈન ડે” શબ્દ પ્રયોગ માટે લઘરવઘર અમદાવાદીનો આભાર)

મોડે મોડે સુધી વાતો કરી,

મોટા મોટા બીલો પણ ભર્યા…

ખૂણા ખૂણાની સીટો લઇ,

થિયેટરોમાં પિક્ચર જોયા…

બાગો ફર્યા ને,

મોલોમાં શોપિંગ કર્યા… (૨)

એક દી મેં હિંમત કરીને,

ફૂલો ને વીંટી લઇને,

એને પૂછ્યુંમેં I love you,

do you love me?

તો એણે કહ્યું ના… (૨)

ટુકડા ટુકડા થઈ ગયા,

દિલના ભુક્કા થઇ ગયા…

વીણી વીણીને થાકી ગયો,

માંડ માંડ ભેગા થયા…

દિલ જોડાયું તો

ધડ્ક્યું નહિ ૨ ઘડી,

ત્રીજી ઘડીએ પડ્યું

એ ખુબ જ રડી.

દિલના મેં આંસુ લુછીને,

એક દી મેં હિંમત કરીને,

શાદી ડોટ કોમમાં જઈને,

નવી પ્રોફાઈલ ખોલી……

 તો સારું થયું લા… (૩)

-સાક્ષર

તા.ક. – અંગ્રેજી શબ્દોના ગુજરાતી બહુવચનોની ક્ષમાયાચના સહ…

લમણેશની લમણાઝીંક

f95ac7_028a8ca3f6ed4804b7b6bbf225510f20

અંગ્રેજીમાં એક શબ્દ છે હાઈપોકોન્ડરીઆક

Hypochondriac – a person who is abnormally anxious about their health

(રોગનો ભ્રમ સેવનાર)

મારો મિત્ર લમણેશ ડિસોઝા (નામ, અટક, જ્ઞાતિ, જાતિ, મારી સાથેનો સંબંધમાંથી કેટલુક બદલેલ છે ) Hypochondriac નથી. Hypochondriacને રોગ ન હોય તો પણ એવો ભ્રમ રહ્યા કરે કે એને કોઈ રોગ છે.  લમણેશને ખરેખર અલગ અલગ વિચિત્ર જાતના રોગ થયા કરતા હોય છે અને એને દવા લેવાની નથી ગમતી. બે દિવસ પહેલા  લમણેશના ઘરે અમે જમવા ગયા હતા અને લમણેશ મેડીકલ સ્ટોરથી એની દવાઓ લેવા ગયો હતો ત્યારે એની પત્નીએ એની જે વ્યથા વર્ણવી તે તેમના જ શબ્દોમાં કંઈક નીચે મુજબ છે:

જવા દો ને બહુ તકલીફ છે.  બે અઠવાડિયા પહેલા જ એમને ખંજવાળની તકલીફ ઉપડી હતી, બે દિવસ સુધી જ્યારે બેસે ત્યારે પલાઠી વાળીને જ બેસે અને પગની પાનીઓને ખંજવાળ્યા કરે. હવે ઘરે છે ત્યાં સુધી ઠીક છે, પણ અમે રેસ્ટોરન્ટમાં ગયા ત્યાંય પલાઠી વાળીને બેસી ગયા. એમ પાછા સ્વચ્છતાના આગ્રહી, ગંદા હાથ વડે ખવાય નહિ એટલે બધું ચમચીથી ખાધું. સૂપ સુધી તો બધું બરાબર હતું, પણ જેવો પાપડ આવ્યો, એને ચમચીથી ખાવામાં સ્ટીલની થાળીમાં એટલું બધું ટંગ ટંગ કરીને ખાધું, બધા ટેબલવાળા અમારી તરફ જોતા હતા. પછી ઘરે જઈને કહે કે આજે પાપડ ચમચીથી ખાધો એટલે બરાબર પાચન નથી થયું અને ઝાડા થઇ ગયા છે, તો ૧ કલાકમાં ૫થી ૬ વાર ટોયલેટ જઈ આવ્યા, અને આ બાજુ પગની પાનીએ ખંજવાળ તો ચાલુ ને ચાલુ જ એટલે અંદર જઈને દઈ જાણે શું ય કરતા હશે, જ્યારે જાય ૨-૩ મિનીટમાં ધડામ દઈને અવાજ આવે.
મેં બહારથી પૂછ્યું, “બધું બરાબર તો છે ને?”
તો કહે કે “હા સહેજ બેલેન્સ જતું રહ્યું હતું, Indian ઝાઝરૂ હોત તો હાલત વધારે ખરાબ થાત”.
આટલી બધી તકલીફ હતી તો મેં કીધું ઝાડાની હાલત થોડી સારી થાય તો ડોક્ટરને બતાવી આવો ખંજવાળ માટે,
તો કહે  કે “ખંજવાળ કંઈ જીવલેણ રોગ થોડો છે તો એમાં ડોક્ટરને બતાવાનું હોય”
પછી એમને કંઈક યાદ આવ્યું એટલે ગાદલાની નીચે મૂકી રાખેલા  “સહિયર”ના “દાદીના નુસખા”ના કટીંગ કાઢ્યા, એમાંથી એક કાગળિયાંમાંથી કંઈક વાંચીને, એક હાથમાં “સહિયર”ના કટિંગ અને બીજા હાથથી ડાબા પગની પાની ખંજવાળતા મને કહે કે “લાવ મને અખરોટ આપ, આમાં લખ્યું છે એક અખરોટનો ટુકડો ૯ વખત ચાવીને ખાવાથી ઝાડામાં તરત રાહત મળે છે”
હું અખરોટ અને ખાંડણી લઇને આવી, તો  “ખાંડણીની શું જરૂર છે! આ મારા મજબુત દાંત ક્યારે કામમાં આવશે?” એમ કહી, હું કહું કે “અત્યારે ઝાડા થયા છે ને એમાં દાંતથી તોડવાનું risk નાં લેશો” એની પહેલા જ અખરોટ લઇ સીધી દાંતથી તોડવા લાગ્યા, અને એટલામાં જ એમને હેડકી આવી તો અખરોટ આખી મોઢાની અંદર જતી રહી. પછી કંઈક કેહવાનો પ્રયત્ન કરવા લાગ્યા પણ એમના મોઢામાં રહેલ અખરોટને કારણે મને બસ  “અ અ આં આં” જ સંભળાયું. એનો એમને ખ્યાલ આવતા ફોનની બાજુમાં પડેલ પેન લઇ અને સહિયરના “દાદીમાંના નુસખા”ના કટિંગમાંના દાદીમાના ક્લોસ-અપ ફોટોમાં, દાદીમાંના કપાળ પર કંઈક લખ્યું અને મને બતાવ્યું. ત્યાં દાદીમાંના કપાળ પર લખ્યું હતું, “પક્કડ લઇ આવ”
હું પક્કડ લઇ આવી, પછી પક્કડ લઇને એમણે જોરથી અખરોટ બહાર ખેંચી, અખરોટ બહાર નીકળીને દુર ફેંકાઈ ગઈ અને એ તરત ટોયલેટ તરફ દોડવા લાગ્યા, બારણું બંધ કરતા પહેલા મને કહ્યું, “ખંજવાળ મટી ગઈ”
દસેક મિનીટ પછી બારણું ખુલ્યું અને એ તરફથી બુમ આવી, “લમણીકા….. અહીંયા આવ કંઈક બતાવું”, મેં મારા કલ્પનાઓના ઘોડાઓને સહેજ પણ દોડાવ્યા વગર એ તરફ ગઈ તો એ ટોયલેટની બહાર અરીસા સામે મોં ખુલ્લું રાખી ને ઉભા હતા , “આ જો અહિયાં દાંત આગળ સોજો આવી ગયો હોય એવું લાગે છે?”

Dentist એ આખી અખરોટ વાળી ઘટના સાંભળી અને હસવાનું રોકતા રોકતા કહ્યું, “સોજો તો આવ્યો છે પણ એ મોટી તકલીફ નથી, સોજો તો જાતે બેસી જશે… પણ તમારો પાછળનો એક દાંત સડી ગયો છે, અત્યારે તો એ આ સોજાને કારણે કાઢી નહિ શકાય, પણ ૨-૩ દિવસમાં સોજો બેસે એટલે મળવા આવી જજો”

ડોકટરે કીધું એમ સોજો તો બે દીવસમાં ઉતરી ગયો, પણ એ વખતે dentist પાસે ના ગયા, એના પછી ૧ અઠવાડિયા પછી બીજી નવી તકલીફ ચાલુ થઇ. “આંખની ભ્રમર (eyebrow)માં દુખાવો”
સવારે ઉઠીને જ મને કીધું કે “eyebrow દબાવી આપ”, માણસની ઉપર કોઈ ઘોડો બેસીને માણસની સવારી કરતો હોય એવું દ્રશ્ય ભાળીને કોઈ પણ માણસના જેવા હાવ-ભાવ હોય તેવા હાવ-ભાવ સાથે મેં પૂછ્યું, “હેં….???” તો કહે “બેરી થઇ ગઈ છે? eyebrow દુખે છે, દબાવી આપ તો ભગવાન તારું ભલું કરશે”.
એમને શિયાળામાં ઠંડીને લીધે અમુક વાર માથાના વાળ તો દુખતા જ હોય છે એ વખતે કપડા સૂકવવાની કલીપ વાળ પર અડધો કલાક લગાવી દે અને એમને રાહત થતી હોય છે. આ eyebrow વાળો દુખાવો નવો હતો. પણ હું એમને ઓળખું એટલે બીજું કંઈ આગળ પૂછ્યા વગર મેં એમની જમણી eyebrow દબાવવાની ચાલુ કરી, તો મારો હાથ પકડીને કહે કે “ડાબી eyebrow દુખે છે, આ નહિ”
એટલે મેં ડાબી eyebrow દબાવવાનું ચાલુ કર્યું. આ કામનો પહેલા અનુભવ નહિ એટલે પહેલા ધીમા દબાણથી દબાવવાનું ચાલુ કર્યું, તો એમણે કહ્યું, હજુ જોરથી દબાવ, મેં થોડું જોર વધાર્યું તો “ઓ….” કરીને ચીસ પાડી. એમણે ચીસ પાડી એના લીધે મને એમના દાંત દેખાયા અને ખબર પડી કે જેમ કેરીના કોથળામાં એક બગડેલી કેરીને લીધે બીજી બધી કેરી બગડવા માંડે એમ એમના બીજા બે દાંત પણ સડી ગયા હતા. એમાંથી એક દાંત તો આગળનો વચ્ચે નો દાંત સડી ગયો હતો.
એના પછી બે દિવસ એમને સમજાવ્યા ત્યારે Dentist પાસે ગયા ત્યારે ડોકટરે કહ્યું, “થોડા વહેલા આવ્યા હોત તો દાંતને બચાવી શક્યા હોત, પણ અફસોસ હવે તો દાંતને કાઢવા પડશે.” આ સાંભળીને એનેસ્થેસિયા આપ્યા વગર એ જ વખતે એમના દાંત ખેંચી કાઢ્યા હોય એવું એમનું મોઢું થઇ ગયું. પછી તો…

એટલામાં લમણેશ બારણાંની અંદર આવ્યો. દવાઓની કોથળી ટેબલ પર મૂકી, સોફા પર બેઠો. મેં પૂછ્યું, “શું ચાલે લમણેશ? તબિયત કેવી છે?” લમણેશે પલાઠી વાળી, બંને હાથથી એની બંને પગની પાની ખંજવાળતા ખંજવાળતા, નીચેના એક દાંત વગરનું સ્મિત આપી એ બોલ્યો,

” બસ જલસા છે.”

સાક્ષર

લગ્ન નક્કી થયેલ છોકરાનું ગીત – સારું થયું

(રાગ – મસ્ત હુઆ, બરબાદ હુઆ – અસરાર અલી)

સારું થયું,

ઘણું સારું થયું,

મારું આ હૈયું, હવે તારું થયું…

સારું થયું,

ઘણું સારું થયું,

તારું આ હૈયું, હવે મારું થયું…

પપ્પાની ચિંતા સઘળી ટળી ગઈ,

મમ્મીને વહુ મળી ગઈ,

જન્માક્ષરોના ઢગલામાંથી

જબરી તું જડી ગઈ,

જન્માક્ષરોના ઢગલામાંથી,

જ્યારે તું જડી ગઈ,

તો પછી સારું થયું,

ઘણું સારું થયું,

મારું આ હૈયું, હવે તારું થયું…

 

ભાઈબંધોને મળીશ હું જ્યારે મારીશ મોટા ફાકા,

“પૈણીશ ક્યારે?” પૂછશે નહિ હવે મામા માસી કાકા,

પંડિતોને કહી દો સારા ચોઘડિયાઓ આપો,

હોલ બુક કરો, ડીજે રોકો, કંકોતરીઓ છાપો.

કેમકે પછી સારું થયું,

ઘણું સારું થયું,

મારું આ હૈયું, હવે તારું થયું…

 

લોકો કહે છે લગ્ન પછી થશે સુખનું પૂર્ણવિરામ,

આઝાદી છીનવાઈ જશે પોકારશો ત્રાહિમામ.

લોકોનું તો કામ છે એવું બધી જગાએ નડશે,

હું તો ખુશ છું મારી માટે જીવનસાથી મળશે.

તો પછી સારું થયું,

ઘણું સારું થયું,

સગપણ તારું મારું થયું…

 

– સાક્ષર ઠક્કર

 

તા.ક. – Dedicated to my two friends Varun and Aayush who recently got engaged 🙂

 

રાધે રાધે રાધે

 

સમર્થ આજે ૧૦ મહિનાનો થયો. અમે સવારે બે, બપોરે બે અને સાંજે બે એમ નિયમિતપણે ૬ સંસ્કાર આપી રહ્યા છીએ એટલે મોટો થઇને કોઈ કહી ના જાય કે મા-બાપે સંસ્કાર નથી આપ્યા. સંસ્કાર અને ભોજન સાથે બાબાને મનોરંજન અને શિક્ષણ માટે સાહિત્યના સંપર્કમાં પણ લાવવાનો પ્રયત્ન કર્યા કરીએ છીએ. હવે બાબાનો ઊંઘવાનો સમય ધીમે ધીમે ઓછો થઇ રહ્યો છે એટલે અમે લોકો “આલા” સાહિત્ય પરથી “બાબા” સાહિત્ય તરફ વળ્યા છે પછી જયારે બાબો હજુ થોડો સમજણો થશે એટલે બાળ સાહિત્ય તરફ વાળીશું.

આજે બાબા સાહિત્યના એવા એક સર્જનની વાત કરવી છે જેના દ્વારા પ્રાપ્ત થયેલું કૌશલ્ય બાબાને આખું જીવન કામમાં લાગશે. એ સર્જનનું નામ છે આ પોસ્ટનું શીર્ષક: “રાધે રાધે રાધે” અને એ કૌશલ્યનું નામ છે તાળી પાડવી. આખા જીવનમાં ઘણી બધી જગ્યાઓ એ પછી બાબાએ તાળીઓ જ પાડવાની છે: જન્મદિનમાં, સ્કુલમાં (ખબર નહિ સ્કુલમાં તાળીઓનું ચલણ હજુ પણ છે કે પછી “environment friendly” હાથ ઉપર કરીને ફૂલ બનાવવાની એક્શન કરાવવામાં આવે છે), ભજનમાં, પ્રવચનોમાં, કોન્સર્ટમાં, નાટકમાં, પિકચરોમાં વગેરે વગેરે.

આ સર્જનની દરેક પંક્તિ જોઈએ અને એ પંક્તિ દ્વારા કવિ શું કહેવા માગે છે એનો પ્રયત્ન કરીએ:

રાધે રાધે રાધે

કવિએ શરૂઆત ભગવાનના નામથી કરી છે (કે ભગવાનની પ્રેમિકાના નામથી!) એટલે પહેલી પંક્તિથી જ કવિ દર્શાવવા માંગે છે કે આ ભજન હોઈ શકે એટલે તાળી પાડવાની તૈયારી રાખવી.

શીરો પૂરી ખાજે

આ પંક્તિ કવિ રાધે રાધેને ઉદ્દેશીને કહેવા માગે છે કે નાના બાળકને( જેને આ કવિતા સંભળાવવામાં આવે છે) એ અધ્યાહાર રાખ્યું છે. જે આ કવિતાની વિશેષતા છે, જેને કારણે આ માત્ર કવિતા ન રહીને વિવિધલક્ષી સર્જન બની જાય છે. તેને તમે ભજન, થાળ કે બાબાગીત ગણી શકો છો. સરળતા માટે આ કવિતાને બાબાગીત ગણી એમ સમજીશું કે આ બાબા/બેબીને ઉદ્દેશીને કહેવામાં આવ્યું છે.

શીરાની તો વાર છે

પુરીઓ તળાય છે

અહી આ બે પંક્તિઓમાં કવિએ વાર્તામાં જે રીતે વળાંક આપ્યો છે એ વર્તમાન સમાજનું તાદૃશ વર્ણન કરે છે. જેવી રીતે સરકારી ઓફીસમાં તમારે કોઈ કામ કરાવવાનું હોય અને તમને કહેવામાં આવે કે બસ મોટા સાહેબની સહી કરાવવાની છે કાલે આવી જજો. એમ કવિ એ પહેલા કહ્યું છે “શીરો પૂરી ખાજે”

પછી બીજા દિવસે એ જ કારકુન એમ કહે કે સહી તો ત્યારે જ થાય જ્યારે તમે પહેલા ૫૦ રૂપિયાના સ્ટેમ્પ પેપર પર affidavit કરાવી આવો અને એની બે ઝેરોક્ષ કરાવી આવો. એમ પછી ની પંક્તિમાં કવિએ કહ્યું છે, “શીરાની તો વાર છે પુરીઓ તળાય છે”

એક પૂરી કાચી

<બાબા/બેબીનું નામ>ની <માસી/ફોઈ/મમ્મી/મામી/બહેન> નાચી.

(બાબા/બેબી દ્વારા તાળીઓનો ગડગડાટ)

છેલ્લી પંક્તિ કવિનો master stroke છે, આ પંક્તિથી કવિની કવિતા પોતાની મટીને સાર્વજનિક બની જાય છે, આવી flexibility(તમે જેને ચાહો એને નચાવી શકો) બીજી કવિતાઓમાં જવલ્લે જ જોવા મળે છે. બીજી વિશેષતા આ પંક્તિની એ છે કે અહીં એક નાની વાતમાં કવિ જીવનની સૌથી મોટી શીખ આપી જાય છે: અંગ્રેજીમાં એક કહેવત છે “every cloud has silver lining” એટલે કે ગમે એટલે ખરાબ પરિસ્થિતિ હોય એમાં કંઈક સકારાત્મક શોધીને ખુશ રહેવું. બાળક ગમે તેટલું ભૂખ્યું હોય અને પૂરી કાચી રહી જાય પરંતુ આવી પરિસ્થિતિમાં પણ કોઈને નાચતું જોઈને એ તાળી પાડવા માંડે છે.

આ કવિતાનું ૫૦-૬૦ વખત બાળક પાસે એના હાથ પકડી, તાળી પડાવીને પુનરાવર્તન કરાવો ત્યારે બાળક એક વખત જાતે તાળી પાડે છે અને એના જીવનના પહેલા performance માટે તૈયાર થઇ જાય છે. બાળકના માતા પિતા એ ૫૦-૬૦ વખત કરાવેલા પુનરાવર્તનને વસુલ કરવા ૫૦-૬૦ વખત બાળક પાસે perform કરાવી લે છે. જયારે ઘરે કોઈ પણ મહેમાન આવે એટલે બાળકને સામે લાવીને બસ એટલું જ કહેવાનું,

“બેટા, uncleને/auntyને/uncle-auntyને ‘રાધે-રાધે’ કરીને બતાવો!”


તા.ક. – સમર્થ અડધા વર્ષનો થયો ત્યારે એક હિન્દીમાં કવિતા લખી હતી.

आधा बैठा आधा खड़ा

समर्थ जब आधा जागेगा,

हम लोगो की टोली देख कर

पूरा ही चौंक जाएगा।

 

आधी अधूरी उसकी ही भाषामें

उसको मैं बताऊंगा :

और आधा बड़ा हो जा बेटा,

पूरी दुनिया घुमाऊंगा।

 

ये जहाँ में तुझे आए हुए

आधा साल गुज़र गया;

मम्मा आधी बिगड़ गई है,

मम्मा तो बिगड़ी ही नहीं थी

पप्पा आधा सुधर गया।

 

आधा केक मैं खा जाऊँगा,

आधा केक हम काटेंगे …

आधी खुशियाँ तुम रख लेना,

आधी खुशियाँ बांटेंगे।

મહીસાગર

અમુક વાર હું વિચારું છું…
કે હું કેમ બંધ બંધ છું?
આ બંધનો તોડીને નીકળી જવું છે ક્યાંક…

એક વાર પ્રયત્ન કર્યો’તો…
પેલા પુલ પરથી જતી ટ્રેનમાંથી મળતા ફૂલો અને નાળીયેર
બધા ભેગા કરી અને કડાણા પાસે લઇ ગઈ હતી
મને થયું કે મારી મનોકામના પૂરી થશે,
મનુષ્યો પાસેથી જ તો શીખ્યું હતું,
પણ લાગે છે મનુષ્યો જ પોતાની માન્યતાઓમાં નથી માનતા.

બીજું પણ ઘણું બધું મનુષ્યો પાસેથી શીખું છું,
એમની મનોકામના જ્યારે પૂરી નહિ થતી હોય
ત્યારે અમુક વાર પૈસા પણ ફેંકે છે,
નોટો નહિ ખાલી સિક્કાઓ.
એમને ખબર છે નોટો ફેંકશે તો મારા સુધી પહોંચશે નહિ,
વચ્ચેથી પવન લઇ જશે.
એટલે… મેં એવો પણ પ્રયત્ન કર્યો,
બધા સિક્કા ભેગા કરી અને બાંસવાડા પાસે લઇ ગઈ,
પણ એ જ પરિણામ,
કોઈ ફરક ન પડ્યો,
પૈસા ઓછા પડ્યા હશે કદાચ.

રોજ સમાચાર વાંચું છું,
ગઈકાલનાં.
પેલા પુલ પરથી જતી ટ્રેનમાંથી છાપા પણ મળે છે,
ગઈકાલનાં.
હમણાં જ સમાચારમાં વાંચ્યું કે શેર બજારમાં મંદી છે,
તો વિચારું છું કે આ બધાં સિક્કાઓ ભેગા કરીને
શેરબજારમાં રોકાણ કરી લઉં,
અને બજારમાં તેજી આવે ત્યારે વેચી દઉં,
પછી ફરી એક વાર પ્રયત્ન કરું.

આ વિચારોની સાથે સાથે background music ની જેમ
મારી આરે ઢોલ વાગે છે…
વાગે છે ઢોલ વાગે છે,
વાગે છે બહુ વાગે છે.

– સાક્ષર

ધોળા વાળ

quote-gray-hair-is-god-s-graffiti-bill-cosby-6-51-77

“સફેદ રંગ એ શાંતિનો રંગ છે”

આવું જેણે પહેલી વાર વિચાર્યું હશે એને એ વખતે સફેદ વાળ આવ્યા નહિ હોય, કારણ કે જ્યારે પહેલી વાર પહેલો સફેદ વાળ આવે છે ત્યારે જીવનમાં અશાંતિ થવાની ચાલુ થઇ જાય છે. જેમ અર્જુનને પક્ષીની માત્ર આંખ દેખાતી હતી એમ સફેદ વાળ આવ્યા પછી આપણે અરીસા સામે ઉભા હોઈએ તો આપણને આપણો એક માત્ર સફેદ વાળ જ દેખાય છે.

આપણા સમાજમાં સફેદ વાળ નાની ઉમરમાં હોવા એ બહુ શરમજનક કહેવાય છે. એ વાતનો ફાયદો વાળ કાળા કરી આપવાની પ્રોડક્ટવાળા સારી રીતે ઉઠાવે છે. મેં જોયેલી સૌથી પહેલી વાળ કાળા કરવાની જાહેરાત કંઈક આ પ્રમાણે હતી. દુરદર્શન પર ગોદરેજ ડાઈની જાહેરાત આવતી હતી, એમાં એક પાર્ટીમાં એક કાકા અને માસી જાય છે ત્યાં માસીને કોઈ બહેન કહીને બોલાવે છે અને કાકાને કાકા કહીને બોલાવે છે એટલે કાકા બગડે છે અને ઘરે જઈને ગોદરેજ ડાઈ લગાવીને કાળા વાળ વાળા થઇ જાય છે. આવી જાહેરાતો જોઈને પછી જ્યારે પણ સફેદ વાળ આવે ત્યારે એ વાળને સંતાડવાની અથવા કાળા કરવાની મથામણ ચાલુ થઇ જાય છે.

પહેલો સફેદ વાળ છુપાવવાની જટિલતા એ વાળના સ્થાન પર આધારિત છે. જો વાળ માથાની પાછળની બાજુ હોય તો તો વાળ ધારકના ધ્યાનમાં આવતા પણ વાર લાગે છે. જો વાળ આગળ હોય તો અમુક વાર અમુક રીતની પાંથી પાડવાથી એ સફેદ વાળ છુપાવી શકાતો હોય છે પણ જો આગળ રહેલા સફેદ વાળનું સ્થાન પાંથીની એકદમ નજીક હોય તો પાંથી પાડવાથી પણ સફેદ વાળ છુપાતો નથી અને પાંથી પાડ્યા પછી ટોળામાંથી કોઈ ઓળખીતો દેખાઈ આવે એમ કાળા વાળની વચ્ચે એ એક સફેદ વાળ દેખાઈ આવે છે.

આવી અલગ અલગ રીતથી વાળ સંતાડવાના પ્રત્યનો બાદ આપણે એક દિવસ ઘોર અપરાધ કરી બેસીએ છે: એ સફેદ વાળ ખેંચી નાખવાનો. પહેલો સફેદ વાળ ખેંચી નાખવાનો સંતોષ બસ થોડા દિવસ જ રહે છે જ્યાં સુધી બીજા ૩ નવા સફેદ વાળ નથી આવી જતા, અને પછી તો એક પછી એક જેમ પહેલા વરસાદ પછી દેડકા નીકળે એમ ઘણા બધા સફેદ વાળ આવવા માંડે છે.

અત્યારે મારા માથા પર અડધા વાળ કાળા છે અને અડધા ધોળા છે. ધોળા વાળના ટોળા એક પછી એક કાળા વાળને વટલાવી રહ્યા છે. અમુક ક્રાંતિકારી કાળા વાળ જ્યારે નીડર થઇને સામનો કરે છે ત્યારે ખરી પડે છે. એક દિવસ માથા પર ધોળા વાળનું સામ્રાજ્ય સ્થપાઈ જશે ત્યાં સુધી આ ત્રણ સમસ્યાઓ નડશે:

૧. વાળ ધોળા થશે

૨. વાળ ખરશે

૩. ધોળા વાળ નહિ ખરે

—-

તા. ક. – Happy New Year! આજકાલ બ્લોગ પર બહુ પોસ્ટ નથી થતું પણ લખવાની પ્રેક્ટીસ રહ્યા કરે એ માટે હું અમુક વાર શબ્દોનું સર્જન (https://shabdonusarjan.wordpress.com) પર ચાલતા વિષયોમાં થી કોઈ વિષય પર લખી લેતો હોઉં છું આ વખતે સહિયારું સર્જન(https://gadyasarjan.wordpress.com) પરનો વિષય હતો: ચાંદીના ચમકીલા વાળ. એ પરથી પ્રેરણા લઇને આ લેખ લખ્યો હતો.